«ناامنی فرصت پیشرفت را از زنان گرفته است»
حق زنان بغلان همیشه زیر پا شده است، برای مثال آنان آن‌طور که باید در ادارات سهم ندارند و سطح بی‌سوادی نیز در میان زنان بغلان بسیار بالا است. مشکلی که در این رابطه وجود دارد این است که وقتی از زنان ولسوالی‌ها و روستاها برای شرکت در برنامه‌های آگاهی‌دهی دعوت می‌شود، گاهی به دنبال جنبه‌ی مالی یا حتا وعده‌ی غذای برنامه‌اند و به‌نظر من یکی از دلایل آن بی‌باوری به این برنامه‌ها است
«حکومت به مشارکت سیاسی زنان باور ندارد»
زنان باید مشارکت معنادار می‌داشتند؛ یعنی باید زنانی که در مذاکره، علوم اسلامی یا فلسفه تخصص دارند برای مذاکرات انتخاب می‌شدند تا طالبان می‌فهمیدند که زنان فهیمی در تیم دولت افغانستان حضور دارند.
«باید راه برای صلح هموار شود»
آزموده را آزمودن خطاست. حرکات طالبان نسبت به گذشته نظام‌مندتر شده است. در مناطقی که این گروه در آن حضور دارد مکاتب دختران بسته است، زنان اجازه‌ی کار ندارند.
«حضور بانوان در گفت‌وگوهای صلح، نماینده‌ی هویت ترقی‌طلب زنان افغانستان است»
جامعه‌ی ما در هر صورت به صلح نیاز دارد و امیدوارم به هر روش ممکن بتوانیم به یک صلح همیشگی دست یابیم. آغاز گفت‌وگوها به شکل مقدماتی و به اصطلاح قرار گرفتن در مرحله‌ی صلح‌پروری و صلح‌سازی قناعت‌بخش است. همین‌که دو طرف درگیر به جای جنگ، دور میز گفت‌وگو نشسته‌اند، یک موفقیت است و نوید تحقق صلح سرتاسری در کشور را می‌دهد.
«صلح نباید آرامش پیش از توفان باشد»
بدون شک زنان به‌عنوان یک واقعیت عینی در جامعه باید در تمام عرصه‌ها و روندها، به‌ویژه صلح سهم داشته باشند و نقش سازنده‌ای بازی کنند. زنان می‌توانند با روش‌هایی چون راه‌اندازی حرکت‌های میلیونی در سطح ولایات نیز برای حقوق خود دادخواهی کنند و خواستار تثبیت جایگاه‌شان در نظام سیاسی آینده شوند، این حرکت‌ها می‌تواند جواب دندان‌شکنی برای طالبان باشد.
«صلح ناعادلانه، بستر جنگی دیگر است»
هیأت دولت از لحاظ کیفی بسیار ضعیف است. یکی از مشکلاتی که ما داریم این است که در نظام جمهوری سهم‌خواهی زیاد است، کسی که متعلق به یک جریان است به این فکر می‌کند که به هر قیمتی باید در بخشی از حکومت سهم داشته باشد. در مورد گفت‌وگوهای صلح نیز همین‌گونه است. در این مذاکرات تنها به حضور بعضی افراد مشخص توجه شده، درحالی‌که برخی از آنان از لحاظ فکری توانایی لازم برای نمایندگی از جمهوری را ندارند.
«در مورد حقوق طبیعی زنان نیازی به رایزنی نیست»
وقتی برای حل منازعات و جنگ گفت‌وگوهایی صورت می‌گیرد، باید طرف‌های مذاکره از برخی خواسته‌های خود کوتاه بیایند. در نهایت فکر می‌کنم در این گفت‌وگوها چیزهایی برای از دست‌دادن وجود دارد؛ چون ما برای مذاکره حاضر شده و پذیرفته‌ایم که باید در برخی موارد انعطاف داشته باشیم. از سویی طبق خبری که از رسانه‌ها شنیدم، در ولایت هرات یک گروه امر به معروف و نهی از منکر به فعالیت آغاز کرده و موقف‌گیری‌هایی پیش از مشارکت طالبان در حکومت شروع شده که این نگران‌کننده است.
«حفظ نظام کنونی، باید خط سرخ دولت باشد»
این فعال مدنی می‌گوید در کنار نظام جمهوری، موارد مهم دیگری که باید به‌عنوان خطوط سرخ در گفت‌وگوها مطرح شود، دست‌آوردهای دو دهه‌ی اخیر و حضور موثر زنان در حوزه‌های گوناگون، از جمله سیاست و اجتماع است. به باور آقای اسحاق‌زاده، تمام موضوعات مورد بحث در مذاکرات باید با مردم در میان گذاشته شود.
«هیچ‌ نوع محدودیتی در مورد حقوق زنان پذیرفتنی نیست»
به باور من طالبان دیگر نمی‌توانند آزادی‌های مدنی و آزادی اندیشه و بیان را از شهروندان بگیرند یا حتا قادر نخواهند بود دادخواهی‌های فعالان مدنی را محدود کنند. ممکن است به مرور زمان اصطکاک‌هایی به وجود بیاید که آن هم با توجه به درایتی که فعالان مدنی و اجتماعی دارند، رفع خواهد شد و فعالیت‌های آنان ادامه خواهد یافت.
«جایگاه زنان نظامی باید حفظ شود»
اگر یک صلح واقعی برقرار شود، فعالیت آنان ممکن خواهد بود؛ زیرا به نظر من در بین طالبان افرادی با سطح بالایی از آگاهی نیز هستند. در دوره‌ی کاری‌ام یک‌بار از یک طالب دستگیرشده شنیده بودم که می‌گفت، مادرش روش استفاده از یک سلاح را به جنگ‌جویان طالب آموزش می‌دهد؛ این یعنی هرچند طالبان بروز نمی‌دهند، اما در گروه آنان زنان هم فعالیت می‌کنند.
«صلح باید زمینه‌ای برای رشد جوانان باشد»
ایدئولوژی طالبان ممکن است یک تغییر نسبی کرده باشد؛ چون طالبان حالا می‌دانند که تغییرات زیادی در اجتماع افغانستان آمده است و آنان قادر به تغییر فضا نخواهند بود. به‌نظر من تغییراتی در دیدگاه طالبان آمده و می‌توان از این تغییر استفاده‌های زیادی کرد.
«پراکندگی دیدگاه‌ها در بین اعضای تیم، گفت‌وگوهای صلح را با مشکل روبه‌رو می‌کند»
به باور بانو فرید، اگر طالبان در راس قدرت قرار بگیرند، جنگ پایان نخواهد یافت و به نام‌های متفاوت ادامه خواهد داشت. وی می‌افزاید طالبان باید این طرز فکر اشتباه را تغییر بدهند که تنها با جنگ می‌توانند حاکمیت سیاسی داشته باشند؛ زیرا این کار از راه مصالحه نیز امکان‌پذیر است.